Voorzorgsmaatregelen rond speelzand

Nieuwsbericht laatst bijgewerkt op 20 februari 2026

In de media verschenen er berichten over de mogelijke aanwezigheid van asbest in kinetisch speelzand. In Nederland werden bij een beperkt onderzoek asbestvezels aangetroffen in enkele stalen speelzand. Het is momenteel nog niet duidelijk om welke specifieke soorten of merken het precies gaat.

Tijdelijke voorzorgsmaatregelen

In afwachting van meer duidelijkheid wordt gevraagd om onderstaande voorzorgsmaatregelen te nemen met betrekking tot gekleurd of kinetisch speelzand:

• Gebruik gekleurd of kinetische speelzand niet meer.
• Bevochtig losliggend speelzand, bijvoorbeeld met een plantenverstuiver. Gebruik geen stofzuiger.  Verzamel het speelzand, samen met de natte reinigingsdoeken en stop het in een transparante, plastic zak. Verpak het dubbel in een extra, transparante plastic zak, afgesloten met tape.
• Zit het speelzand nog in de oorspronkelijke verpakking, laat je het in die verpakking zitten en doe je er nog een extra doorzichtige zak over.
• Je kunt de zakken tijdelijk thuis bewaren tot er meer duidelijkheid is over het mogelijke risico.
• Wil je de zakken toch liever kwijt? Dan kun je er tijdelijk mee terecht op het recyclagepark bij het asbestcement, mits correct verpakt zoals hierboven beschreven. De voorwaarden voor aanlevering van dit speelzand zijn dezelfde als dat van asbestcement. (200 kg per jaar per gezin: gratis / > 200 kg per jaar per gezin: € 0,30 per kg)

Deze regeling geldt enkel voor gekleurd of kinetisch knutselzand, niet voor zand uit zandbakken buiten. 

Experts benadrukken dat er geen reden is tot paniek. Het mogelijke gezondheidsrisico bij kort contact met speelzand is zeer klein. De maatregel is bedoeld om elk mogelijk risico te vermijden, zeker bij kinderen.

In Rijkevorsel wordt er op de gemeentelijke locaties enkel wit lommel- of rijnzand gebruikt. 

Dit geldt onder andere voor:

• Kinderclub Centrum en Sint-Jozef
• de Gemeentelijke Lagere School De Wegwijzer
• en een aantal speelterreinen in Rijkevorsel.

Speelzand tijdelijk toegelaten op het recyclagepark

Na de oproep van de federale overheid om geen speelzand meer te gebruiken dat mogelijk verontreinigd is met asbest, ontvangen OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) en de recyclageparken heel wat vragen over de bestemming van het verdachte zand. Nu is er een regeling afgesproken die toelaat om tijdelijk (en voor die dat wenst, het gaat niet om een verplichting) het gekleurd of kinetisch knutselzand waarvan sprake is, naar het recyclagepark te brengen.

Deze regeling gaat in vanaf vandaag tot nader bepaalde datum (tot er meer duidelijkheid is over de ernst van de situatie). De regeling geldt voor gekleurd zand, kinetisch zand, knutselzand, ... dat in de (online) handel verkrijgbaar is. De regeling geldt niet voor het zand uit zandbakken buiten!

Wijze van aanleveren

De recyclageparken en OVAM vragen om het zand dubbel verpakt in zakken of folie, luchtdicht, afgesloten met tape binnen te brengen (als het product nog in zijn oorspronkelijke verpakking zit, laat het dan daar in zitten en verpak dit op dezelfde wijze) en de instructies van de parkwachters te volgen. OVAM adviseert om losliggend speelzand met natte doeken in te zamelen en eerst even te bevochtigen, bijvoorbeeld met een plantenverstuiver (verpak de gebruikte natte reinigingsdoeken mee bij het ingezamelde speelzand). Gebruik in geen geval een stofzuiger! Grotere hoeveelheden, bijvoorbeeld van scholen, worden best verdeeld over kleinere verpakking die makkelijk gedragen kunnen worden.

Klik op onderstaande knop om te weten welke producten op de zwarte lijst van de FOD Economie staan.