Alles over de Aziatische hoornaar
Je hebt vast al gehoord over de Aziatische hoornaar, deze grote wesp uit Azië kwam hier oorspronkelijk niet voor, maar heeft zich in een paar jaar tijd verspreid over heel Vlaanderen. Het is een ‘invasieve uitheemse soort’ die we hier niet meer weg krijgen. Ze voedt zich voor een groot deel met honingbijen en vormt zo een probleem voor de imkerij. Omdat het niet meer haalbaar is om alles te bestrijden, wordt steeds meer overgestapt naar een doordacht beheer dat prioriteiten stelt.
Over wespen en nesten
De Aziatische hoornaar is eenvoudig te verwarren met de Europese hoornaar en andere wespen. Er zijn wel enkele trucjes om de Aziatische hoornaar te onderscheiden, namelijk:
- Een hoornaar is bijna dubbel zo groot als een wesp of honingbij. In totaal zijn ze zelfs groter dan een muntstuk van 1 euro.
- De Aziatische hoornaar is zwart, met 1 gele band op het achterlijf en gele pootjes.
- De Europese hoornaar is eerder roodbruin.
Nu herken je alvast een Aziatische hoornaar, maar herken je ook het nest? En wist je dat de hoornaar twee verschillende nesten maakt? Beide zijn lichtbruin en gemaakt van dode houtvezels. De hoornaar nestelt het liefst in stedelijk gebied waar veel voedsel te vinden is. Ze bouwt haar nest dicht bij de mens: in tuinen, parken en aan stadsranden.
Er zijn twee types nesten:
- Voorjaarsnest of primair nest: start als een klein embryonaal nestje en groeit uit tot een primair nest ter grootte van een tennisbal of een kleine voetbal. Dit nest hangt op een beschutte plaats zoals een schuur, tuinhuis of houten hok, op een zolder of onder het dak van een carport. Ook hagen en struiken zijn welkome nestplaatsen. Hou hier rekening mee en controleer je haag voor je gaat snoeien.
- Zomernest of secundair nest: in de zomer groeit de kolonie en bouwt ze uit plaatsgebrek een heel nieuw nest. Dit maken ze meestal in de boomtoppen, waardoor het moeilijker te vinden en te behandelen is.
Op de website van Vespa-Watch lees je meer gedetailleerde info over het herkennen van de Aziatische hoornaar en de nesten die ze bouwen.
Veilig samenleven met de Aziatische hoornaar
Door te weten waar de Aziatische hoornaar nesten maakt en hoe de soort leeft, kan je het aantal steekincidenten verminderen:
- Kijk in je kot: ga tussen maart en midden juli op zoek naar nesten op beschutte plaatsen zoals tuinhuizen, afdaken en dakranden, nestkastjes, spouwmuren, hagen, klimplanten …
- Ga je snoeien? Controleer eerst of er geen nest zit in je haag of struik.
- Laat nesten verwijderen: Primaire nesten hangen vaak op ooghoogte of in de buurt van doorgangen. De kans is groot dat je het nest onbewust verstoort (bv. door dichtbij te lopen) waardoor je het risico loopt om gestoken te worden. Het is belangrijk om primaire nesten te verwijderen, zo vermijd je dat de Aziatische hoornaar in de zomer een tweede nest maakt. Deze secundaire nesten hangen meestal hoog in de bomen en zijn daardoor moeilijker om op te sporen en te verwijderen.
- Het risico om gestoken te worden, is het grootst in mei en juni: vanaf mei komen de werksters uit. Wanneer het nest verstoord wordt, zullen zij het hevig verdedigen. Daarom is het zo belangrijk om zelf op zoek te gaan naar nesten en ze tijdig te laten verwijderen.
- Wat je moet doen wanneer je gestoken bent, lees je hier.
Meer weten? De kalender van provincie Antwerpen toont de levenscyclus van de hoornaar met de momenten waarop het risico op steekincidenten en het gevaar het grootst is, inclusief de momenten waarop actief beheer aangeraden wordt.
Van uitroeien naar beheren
Omdat de Aziatische hoornaar niet meer weg te krijgen is uit Vlaanderen, moeten we ermee leren samenleven. We stellen prioriteiten op basis van veiligheid en kosten. Hierbij geven we voorrang aan een ecologisch beheer zonder biociden.
- Beheer: Vooral embryonale en primaire nesten worden verdelgd. Dit gaat redelijk eenvoudig en snel en kan meestal zonder het gebruik van biociden. In sommige gevallen worden ook de secundaire nesten weggehaald. Het gaat dan om lage secundaire nesten die een direct gevaar kunnen vormen voor inwoners. Ook hoge secundaire nesten worden soms weggehaald, vooral in de omgeving van wilde bestuivers of kasten van honingbijen.
- Natuurlijke selectie: Koninginnen vechten in het vroege voorjaar met elkaar om het embryonaal nest op te eisen. Door de embryonale nesten even te laten hangen, doden de koninginnen elkaar, wat een natuurlijke manier van populatiebeheer is. Ook hier is het niet nodig om biociden te gebruiken.
Meer info over het bestrijden van wespennesten vind je hier. Voor het verwijderen of verdelgen van een nest op privéterrein door een erkende bestrijder voorziet het lokaal bestuur een premie. Meer info over deze premie vind je hier.
De Aziatische hoornaar: feit en fabel
Over de Aziatische hoornaar werd al veel gezegd en geschreven. Maar wat is waar en wat niet? En hoe gevaarlijk is de Aziatische hoornaar écht? We zetten hieronder enkele feiten en fabels op een rij.
Foto bovenaan: Patrick Van Ende